Je komt thuis. Het huis is veel te stil. Hij ligt op de bank. Telefoon in zijn hand. Je voelt een steek in je lijf. Daarna warmte. Spanning. Je mond voelt gortdroog ineens. “Serieus?” hoor je jezelf zeggen. “Jij zou toch koken?!”
Hij kijkt niet echt op. Zegt dat hij het vergeten is. Dat hij zo begint. Je voelt je hart bonzen, je fronst onwillekeurig. En je denkt nog: neemt hij me nu in de maling?! Maar het is al niet meer te stoppen. Je voelt de woede vanuit je tenen opborrelen en door je aderen pompen. Misschien herken je dat je snel boos wordt op je partner, dat je uit het niets fel reageert, en je jezelf daarna afvraagt: waar kwam dit ineens vandaan?
Waarom je zo snel boos wordt op je partner
Op het eerste gezicht lijkt het eenvoudig. Hij kwam zijn afspraak niet na. Maar als je eerlijk bent… gaat het daar niet echt over. Je boosheid komt meestal door drie dingen:
- Opgekropte teleurstelling
- Je niet gezien of belangrijk voelen
- Oude pijn die opnieuw wordt geraakt
Dit is de trigger. De oorzaak ligt dieper.
Er zit altijd iets onder de boosheid verstopt
Het lijkt klein. Oké, hij had niet gekookt toen je thuis kwam, terwijl hij dat wel zou doen. Je zou kunnen denken: ‘waar maak ik me druk om?’ Maar van binnen stapelt het zich op en voel je:
- alle keren dat hij iets beloofde en het niet deed
- alle momenten dat jij je alleen voelde
- alle keren dat jij wél gaf en hij niet leek te zien hoeveel
En ineens gaat het niet meer over vandaag. Maar over vertrouwen. Over: kan ik op jou rekenen? Over: doe ik er überhaupt toe, voor jou?
Waarom boosheid zo snel het overneemt
Boosheid is snel. Nog vóór je goed en wel doorhebt wat er gebeurt, staat het al aan. Klaar om tevoorschijn te komen, wachtend op een excuus om het stuur over te nemen. En ja, boosheid kan ook heerlijk zijn. De focus ligt namelijk buiten jezelf. De ander is fout. Zolang je boos bent, hoef je niet te voelen hoe alleen het van binnen is, en hoe zeer je verlangt echt gezien te worden. En hoe erg je dat mist. Boosheid geeft de suggestie van kracht. Controle. Het voelt sterk. Als een wapen, waar je handig mee bent geworden, noodgedwongen. Een wapen dat altijd binnen handbereik ligt. En precies daarom grijpen we er zo automatisch naar. We hebben gewoon niet echt een ander alternatief.
Wat er onder je boosheid naar je partner zit
Als je iets dieper kijkt, kom je vaak uit op iets zachts. Iets wat je liever niet voelt. Onmacht en verlies van autonomie die je gevoeld hebt als kind, wordt ergens opgeslagen. Waardoor dit gevoel tien keer zo hard kan terugkomen in je volwassen leven. Omdat je je nooit meer zo machteloos wil voelen als toen je jong was (en er weinig over te zeggen had als kind). Nu kun je wel iets doen. Elke keer dat je partner je niet lijkt te zien, wordt deze oude herinnering geactiveerd. Maar nu hoef je niet meer zwijgen. Inmiddels kun jij prima je grens aangeven. Nu heb je eindelijk een stem, nu kun je reageren. Dus dat doe je. Je lichaam is zo veel sneller dan je hoofd kan bijhouden. De keus is al lang gemaakt, al voordat je goed en wel begrijpt wat er nu eigenlijk gebeurt.
Dit is het patroon waar jullie in vast komen te zitten
Jij wordt feller. Hij trekt zich terug. En ineens sta je lijnrecht tegenover elkaar, terwijl je eigenlijk alleen maar verbinding wilt. Als jouw boosheid groter voelt dan het moment, raakt het waarschijnlijk iets wat al langer bestaat. Het is een trigger, een oude teleurstelling, een niet uitgesproken pijn. Je zenuwstelsel neemt het over. Je schreeuwt, verdedigt, je gaat je gelijk halen. En zo kom je samen in een patroon dat zich steeds opnieuw herhaalt. Maar de verwijdering tussen jullie wordt ondertussen steeds groter.
Waarom je zo snel reageert (en het niet kunt stoppen)
Misschien herken je dit wel: dat dezelfde ruzie steeds terugkomt. Dat je je achteraf schuldig voelt, maar het de volgende keer toch weer gebeurt. Dat je partner zich terugtrekt, of juist harder wordt.
En dat je ergens voelt: als dit zo doorgaat, raken we elkaar echt kwijt. En dat is het moment waar het schuurt. Want je boosheid voelt terecht. Maar wat je doet vanuit die boosheid, werkt juist tegen je.
Waarom je partner jouw boosheid als aanval ziet
Maar de manier waarop je reageert, duwt jullie juist verder uit elkaar. Niet omdat je het verkeerd bedoelt, maar omdat je precies het tegenovergestelde doet van wat je eigenlijk nodig hebt. Want de boosheid maakt je hard. Ontoegankelijk voor je partner. Er is alleen nog maar boosheid, en jij lijkt verdwenen.
Wat kun je doen als je boos bent op je partner?
Je kunt het niet stoppen midden in de ruzie. Niet terwijl alles in jou nog aan staat. Duwt. Maar erna, als je kalm bent.
-
Ga terug naar jezelf
Vraag jezelf eens af: wat raakte mij hier zo?
Niet: wat deed hij fout. Maar: wat voelde ik?
-
Benoem wat eronder zit
Vaak kom je uit op gedachten als:
- “Ik voel me niet gezien”
- “Ik voel me alleen”
- “Ik voel me niet echt belangrijk”
En deze gedachten waren er al lang voordat je partner in je leven was. Je reageert zo omdat je dit niet wil denken, niet wil voelen. Dat maakt boos. Dat voelt oneerlijk.
-
Spreek vanuit die onderliggende pijn
Dus niet: “jij houdt je ook nooit aan je afspraken”. Maar: “als jij zo op de bank ligt, nog niet hebt gekookt, dan voelt het voor mij alsof je me niet echt belangrijk vindt.” Dat vraagt wel iets van je. Maar als je dát kunt voelen, zonder jezelf af te wijzen, verandert er iets. Dat is waar verbinding ontstaat.
Waarom je partner jouw boosheid niet begrijpt
Als je zo boos bent, verdwijn je een beetje. Je partner ziet niet jou – alleen je boosheid. En de kans is dan groot dat hij:
- Dichtklapt
- Verdedigt
- Afstand neemt
- Of snel sorry zegt, voordat er ruzie is.
Waardoor jij je nog minder gezien voelt. En zo blijf je samen vastzitten in hetzelfde, eindeloze patroon.
Hoe ergernissen uitgroeien tot woede
Structureel boos zijn op je partner betekent bijna altijd dat jouw irritaties zich hebben opgebouwd. Alle teleurstellingen, al de keren dat je je alleen hebt gevoeld, afgewezen. Misschien waren het ogenschijnlijk kleine botsinkjes, maar het hoopt op. Het is een emotionele emmer die steeds voller wordt. Dus het is zaak dat hier eerst voor wordt gezorgd, voor alle kwetsuren, hoe klein ook. Tijd heelt de wonden niet, nooit. Het maakt zuurder. Tijd zorgt voor verwijdering. Verdiept pijn. Want ondertussen vergeet je lijf niets (the body keeps the score). En je kunt het evenmin met je hoofd parkeren. Het blijft tussen jullie in staan, totdat jullie dit doorbreken. Totdat jullie het echt anders gaan doen.
Onder woede zit een stil verlangen
Wat nu nodig is, is wondverzorging. Zorgen voor al de pijn die zich verstopt heeft onder jouw woede. De zachte emotie, het stille verlangen wat jij (al veel te lang) alleen draagt. Het is nodig om elkaar weer te gaan vertrouwen, maar eerst moeten de kaarten op tafel. Het is verschrikkelijk, ongemakkelijk ook, maar er bestaat geen snelle oplossing. En misschien is er zelfs wel helemaal geen oplossing. Maar je kunt wel de weg terug vinden naar jezelf. En dus ook naar je partner. Daarvoor is het nodig dat jij gaat voelen wat er bij jou speelt, zodat je dit vervolgens ook kan gaan delen met je partner. Als je bereid bent om je vuisten te laten zakken, ook al voelt dat doodeng. Het is belangrijk voor jou om een stem te geven aan alles waar je (allemaal) boos over bent. Niet je schreeuwstem, maar je zachte stem, daar waar het verlangen en de teleurstelling is, waar de focus naar binnen gaat. Naar wat jij eigenlijk voelt, welke grens je partner over is gegaan, welke herinnering jouw lijf fluistert, welk verlangen en welke behoefte er onbeantwoord blijft in jou.
Snel boos op je partner? Dit hoeft geen eindstation te zijn
Als je vaak boos bent op je partner, betekent dat niet dat je nu eenmaal een bozig type bent. Of dat je relatie kapot is. Het betekent dat er iets in jou om aandacht vraagt. Boosheid is geen vijand. Het is een signaal. Boosheid kan een zeer effectieve (en soms de enige) manier zijn om grenzen aan te geven. Want dat is wat er gebeurt. Ga de woede in jezelf niet haten. De woede die in je leeft kun je zien als een uitnodiging om jezelf beter te leren kennen. Ga daar naar luisteren.
Wanneer het niet meer lukt samen
Soms kom je hier samen niet uit. Omdat het patroon te vast zit, de pijn te diep. Dan helpt het om er samen naar te kijken, zonder schuld, zonder strijd. In relatietherapie werk ik met stellen die vastlopen in boosheid. Niet door te focussen op wie er gelijk heeft, maar door te gaan begrijpen wat eronder zit. Zodat er weer rust komt en ruimte voor echte verbinding.
Misschien herken je dat je het achteraf zo helder ziet, maar op het moment zelf geen controle voelt. Dat je anders wilt reageren, maar het toch weer gebeurt. Je hoeft dit niet alleen uit te zoeken. Als je merkt dat je snel boos wordt op je partner en steeds in hetzelfde patroon belandt, dan zit daar iets onder wat aandacht nodig heeft. In een gesprek kijken we samen naar wat er in jou gebeurt op die momenten. Zodat je anders leert reageren, zonder jezelf kwijt te raken. Dat maakt ruimte. Voor rust. Voor verbinding. Voor jou.
Plan een afspraak als je voelt: dit gaat over mij.
Merk je dat je juist niet boos wordt, maar je steeds meer inhoudt omdat je partner snel geïrriteerd reageert? Lees dan ook deze blog: omgaan met een chagrijnige partner.
Waarom word ik zo snel boos op mijn partner?
Boosheid in je relatie gaat zelden alleen over het moment zelf. Vaak zit er iets onder, zoals je niet gezien voelen, teleurstelling of oude pijn die geraakt wordt. Eerst word je getriggerd/geraakt in iets pijnlijks, maar dat gaat meestal zo snel, dat je dat je niet bewust bent. Daarna komt pas de boosheid. Boosheid is een reactieve emotie. Vaak reageer je heftiger dan passend bij de situatie in het hier en nu. Boosheid is een vechtreactie waarmee je iets wil bereiken. Je hoopt ergens op. Je vecht ergens voor. Boosheid is meestal gericht op de ander, zodat je zelf niet hoeft te voelen wat eronder zit. De focus is extern en de emotie hard. Boosheid heeft wel een duidelijke functie en is ook een manier om grenzen aan te geven. Als de emotie je niet helemaal overneemt, kun je wel met jezelf en elkaar in verbinding blijven terwijl je boos bent.
Waarom reageer ik zo heftig op kleine dingen?
Als je reactie groter voelt dan passend bij de situatie, raakt het een trigger. Een oude pijn. Je systeem reageert sneller dan je hoofd kan bijhouden, waardoor kleine triggers grote emoties oproepen. En hoe meer stress, externe, en interne stressoren, hoe sneller je boos reageert. Je kunt steeds minder hebben. Je zit dan vast in je eigen reactieve patroon en het lukt dan steeds moeilijker je emoties te reguleren.
Hoe stop ik dat ik zo snel boos word?
Je stopt boosheid niet midden in de emotie, maar je kunt erna gaan onderzoeken wat je voelde voordat je boos werd (de trigger) en wat (welke pijn) hieronder zit. Door dat bewust te maken, gaat er al iets veranderen. Je maakt onbewuste gevoelens bewust. Als het je ook nog lukt om te zorgen dat de emotie je niet helemaal overneemt, maar dat je het gaat zien als iets in jou dat boos is, in plaats van dat jij de emotie bent, dan zal dat ook gaan helpen om je emotie beter te gaan reguleren. Maar vaak leren we niet hoe we boosheid moeten reguleren, toch is dat ook op volwassen leeftijd nog prima aan te leren. Het is namelijk niet hoe je bent, maar hoe je doet (en dat is aangeleerd en wat is aangeleerd is ook af te leren, als je wil tenminste;)
Wat zit er onder mijn boosheid?
Onder boosheid zit vaak iets zachts, zoals verdriet, gemis, angst of het verlangen om gezien en belangrijk te zijn voor de ander.
Waarom begrijpt mijn partner mijn boosheid niet?
Omdat boosheid vaak als aanval overkomt. Je partner ziet je emotie, maar niet wat eronder zit, waardoor hij zich verdedigt of terugtrekt. Jij laat een reactieve emotie zien en dan is de kans groot dat je partner ook reactief is. Reactiviteit is niet handig als je in verbinding wil zijn met elkaar. Als je boos bent, dan ga je zenden. Je luistert niet meer en sluit je eigenlijk al af voor de ander. En dat voelt je partner, dus die zal zich ook afsluiten voor jou om zichzelf te beschermen. Als je dit samen een aantal keer meemaakt ontstaat er steeds meer reactiviteit zonder herstel van verbinding of reparatie, dan zorgt dat je relatie onder druk komt te staan en hierdoor ga je elkaar steeds minder begrijpen, omdat je elkaar niet kunt horen.
