Veel stellen die bij mij komen zeggen hetzelfde: “We begrijpen elkaar gewoon niet.” En meestal bedoelen ze: Hij ziet het compleet anders dan ik. Zij reageert op dingen die voor mij totaal onbelangrijk zijn. En natuurlijk voelt dat hartstikke eenzaam. Al snel ontstaat het idee dat er iets fundamenteel mis is met jullie. Maar laat me dit meteen zeggen: elkaar niet begrijpen betekent niet dat je relatie stuk is.
Verschillen zijn geen probleem — ze zijn onvermijdelijk
Je bent je partner niet. Je komt uit een ander gezin. Er waren bij jou thuis andere normen en waarden. De ongeschreven regels waren verschillend. Misschien zijn jullie wel opgegroeid in een ander land, het een andere cultuur. In mijn eigen relatie ervaar ik dat ook. Waar ik woorden nodig heb, sluit mijn partner af. Zijn filosofie is: geen bericht is goed bericht. De mijne: geen bericht is eenzaamheid. Ik zit in mijn hoofd en hij praat met zijn lichaam. Waar ik wil onderzoeken, wil hij van weg bewegen. Dat botst nog al eens. Niet omdat we het verkeerd doen. Maar omdat we verschillend zijn.
Waarom jullie steeds dezelfde ruzies hebben
Onderzoek van John Gottman laat zien dat ongeveer 69% van de conflicten in relaties terugkerend is. Dat betekent dus dat je voortdurend dezelfde ruzie aan het maken bent. Je lost je problemen dus niet op. Die blijven bestaan. Omdat ze verbonden zijn aan persoonlijkheid, waarden en geschiedenis. De vraag is dus niet: hoe lossen we dit op? Maar: hoe blijven we met elkaar in contact terwijl we het oneens zijn?
Geen ruzie is geen bewijs van een goede relatie
Sommige stellen maken nauwelijks ruzie. Dat lijkt dan misschien alsof zij het heel erg goed doen. Maar in feite betekent dat in elk geval één van de twee z’n mond houdt, of misschien zelfs wel allebei. Want je bent het niet altijd met elkaar eens. Je denkt anders over bepaalde zaken. En sommige onderwerpen zijn belangrijk voor je, raken je. Het is belangrijk om daar voor te spreken. Om jezelf te begrijpen en ook het gevoel te krijgen dat je partner voelt wat moeilijk of pijnlijk is voor je. Het is niet goed voor de verbinding om gevoelens, gedachten en wensen te onderdrukken. Mensen botsen nu eenmaal. En ruzie maken is helemaal niet verkeerd. En is niet bepalend voor de kwaliteit van de relatie.
Begrijpen is iets anders dan het eens zijn
Dit is misschien wel het belangrijkste punt. Je hoeft je partner niet gelijk te geven om hem te begrijpen. Je kunt denken: ik zou dit nooit zo doen, en toch zeggen: ik hoor dat dit voor jou belangrijk is. Dat is agree to disagree. En dat is wat een volwassen relatie nodig heeft, geen oplossingen, maar aandacht. Juist als je botst met elkaar.
Compassievol luisteren: de sleutel tot begrip
Als stellen elkaar niet begrijpen, proberen ze vaak beter uit te leggen. Maar begrip ontstaat niet door praten. Het ontstaat door luisteren. Echt luisteren met een open hart. Als je compassievol luistert is dat verbindend. Dan voelt de ander zich gehoord. Nog steeds is het probleem niet opgelost. Maar je gehoord, gezien, begrepen voelen is een fundamenteel verlangen en direct ook een stevige bouwsteen in een gezonde, volwassen liefdesrelatie.
Als je compassievol luistert betekent dat je niet vanuit oordeel luistert, maar met een open hart. Je bent bewust, met aandacht aanwezig bij de ander. Je voelt dat je nieuwsgierig bent naar wat de ander voelt, te zeggen heeft. Je verdwijnt niet in je hoofd, druk met tegenargumentatie, verdediging of uitleg, maar je luistert echt. Niet om te reageren. Maar om echt te horen.
Zes vragen die helpen om je partner te begrijpen
Geïnspireerd door Gottman, helpen deze vragen om voorbij standpunten te luisteren:
- Wat betekent dit voor jou?
- Waarom is dit belangrijk voor je?
- Wat raakt dit uit je verleden?
- Waar ben je bang voor als dit niet verandert?
- Wat heb je hierin van mij nodig?
- Wat hoop je dat ik hierover begrijp?
Deze vragen openen en dragen bij aan verbinding. Zodra je denkt: dit slaat nergens op, dan is je hart gesloten. Zodra je voelt: ik ben aanwezig, ik wi je horen, ontstaat ruimte. Nieuwsgierigheid (met open hart) is een verbindende kracht en een keuze.
Acceptatie als fundament
Binnen IBCT weten we: relaties verbeteren niet omdat partners veranderen, maar omdat ze elkaar beter leren verdragen, begrijpen en accepteren. Acceptatie betekent niet dat alles goed is. Maar dat je stopt met vechten tegen wie de ander is. Dat haalt druk van de relatie. En maakt verbinding weer mogelijk.
Hoe ik hiermee werk in relatietherapie
In mijn sessies vertraag ik gesprekken. Ik help partners om elkaar te horen, zonder elkaar te corrigeren. Soms werk ik ook individueel, in aanwezigheid van de (getuigende) andere partner. Zodat gevoeligheden zichtbaar worden — zonder aanval. Dat brengt begrip. En opent compassie en nieuwsgierigheid om je partner op een diep niveau te verstaan. Jullie hoeven elkaar niet te veranderen.
Begrijpen elkaar niet? Dat hoeft geen breekpunt te zijn. Het kan een uitnodiging zijn. Tot persoonlijke groei, meer tolerantie. En tot volwassen liefde. Zolang je bereid bent te luisteren — ook als je het oneens blijft — kan een relatie verrassend diep worden.
Herken je dit en merken jullie dat jullie vastlopen? Dan zijn jullie welkom voor een eerste gesprek.
Nog wat mooie boeken over dit onderwerp:
Er is ook een mooi boek over verschenen, over goed ruzie maken.
Wil je meer lezen over compassievol luisteren en spreken? Lees dit boekje van Thich Nhat Hanh.
Zelf heb ik ook (heel veel) meer geschreven over dit liefde en relaties…
