Wat echt belangrijk is, begrijp je vaak pas als het niet meer vrijblijvend is
In 2007 overleed mijn stiefvader plotseling aan een hersenbloeding. Hij was pas 60 jaar oud. En als ik zo terugkijk, kan ik wel zeggen dat ik tot zijn dood voornamelijk had afgewacht. Tot dat moment leefde ik erlangs. In de marge. Alsof het leven zich vanzelf zou aandienen, ooit. Alsof er tijd genoeg was. En de moeilijke vragen vanzelf wel zouden komen, en ik ze dan wel zou beantwoorden. Maar ze kwamen niet, want ik hield ze op veilige afstand. Ik functioneerde. Deed wat hoorde. Maar urgentie ontbrak. Het besef dat dit leven eindig is, en niet later begint, dat voelde ik niet echt. Totdat de dood mij wakker maakte.
Tijd is ineens op
Toen mijn stiefvader stierf, veranderde er iets fundamenteels. Sterfelijkheid is niet inspirerend. Maar confronterend. Het haalt de tijdloosheid onder je vandaan. Iemand is er. En dan niet meer. En alles wat je altijd nog wel een keer zou doen, krijgt ineens een ander gewicht.
Ik moest denken aan The Top Five Regrets of the Dying van Bronnie Ware. Zij begeleidde stervende mensen en vroeg waar ze spijt van hadden. Niet genoeg geleefd in lijn met eigen verlangens, behoeftes en waarden. Te veel gewerkt. Gevoelens niet uitgesproken. Te veel aangepast, confrontatie vermeden, weggecijferd. Belangrijke contacten laten verwateren. Wat mij vooral raakt, is wanneer ze het zeggen. Aan het einde; wanneer je er niets meer aan kan veranderen en wanneer er geen tijd meer is om het anders te gaan doen. Het enige wat nog over is, is spijt. Met spijt de kist in.
Doen om niet te zijn
Voor veel mensen is het leven één lange uitgestelde beweging. Niet omdat ze niet weten wat belangrijk is, maar omdat ze bang zijn voor het weten. Echt weten vraagt stilte. Echt weten vraagt dat je voelt waar en wanneer je jezelf verlaat. En de waarheid is voor de meeste mensen vreselijk ongemakkelijk. Pijnlijk zelfs. Dus blijven we bezig. We noemen het verantwoordelijkheid. Maar vaak is het vermijding.
Wat is belangrijk in het leven? Wat zijn je waarden?
Ik zie het bij cliënten, maar ik herken het vooral in mezelf. Het leven werd iets wat je moest managen, niet bewonen. Waarden? Die klonken groot en vaag. Iets voor later. Iets voor mensen met tijd. Maar waarden gaan niet over grootsheid. Ze gaan over richting. Over waar je ja tegen zegt, en waar je dus ook nee tegen moet zeggen. En nee zeggen kost iets.
Het leven moet nu
Nu, jaren later, voelt het echt anders. Dit is niet het begin van het leven. Dit is de herfst. Er komt geen heel nieuw leven meer. Geen oneindige carrière. Wat er is, is dit stuk. Deze fase. Deze keuzes. En die wil ik niet meer half leven. Ik wil erbij zijn. Bewust. Moedig. En ik wil niet vanuit angst leven, maar vanuit mijn hart. Vanuit mijn gevoel.
Vermijdend leven in plaats van ervarend leven
Zelfs als mensen wakker worden — door afscheid, ziekte, verlies, ouder worden — komen ze vaak alsnog niet in beweging. Omdat alleen inzicht gewoon niet genoeg is. Omdat het makkelijker is om te begrijpen dan om echt te veranderen, van binnenuit. Want voor verandering is moed nodig.
Deze blog schrijf ik niet omdat ik antwoorden heb. Ik schrijf dit omdat ik niet meer weg wil kijken. Omdat ik geloof dat een waardevol leven niet begint met inspiratie, maar met eerlijkheid. Met de vraag: waar leef ik langs mezelf heen? En: wat kost me dat, als ik zo doorga?
Ik weet niet of dit voor iedereen het juiste moment is. Maar ik weet wel: het moment komt niet vanzelf. Wacht er niet op. Soms is iemand nodig die naast je gaat staan bij wat je liever omheen loopt. Dat is wat ik doe. Niet omdat ik het leven doorgrond heb, of omdat ik de antwoorden heb. Maar omdat ik weet hoe makkelijk het is om het uit te stellen. En hoe gruwelijk hoog de prijs uiteindelijk is.
Meer van mij lezen over dit thema?
