Rationeel weet je prima wat er speelt in je leven. Je kunt het uitleggen, analyseren en relativeren. Maar als iemand je vraagt: “En, wat voel je daarbij?”
Klap je dit.
Shit.
Ik weet gewoon niet wat ik voel.
Ik kan niet bij mijn gevoel komen.
Als dit over jou gaat, laat me dit meteen zeggen: dit is geen gebrek. Ondanks dat het misschien anders voelt is dit een speciaal supertalent dat je ooit hebt ontwikkeld om te kunnen overleven.
Waarom je niet bij je gevoel kunt komen
Niet voelen betekent niet mogen voelen, niet durven voelen, of niet veilig voelen — ooit. Waarschijnlijk heb je op een zeker moment, op school, of thuis opgepikt dat jouw emoties gewoon een beetje te veel waren, niet zo welkom, of werden jouw emoties genegeerd, afgekeurd of voelde het toen misschien gevaarlijk om emoties te laten zien. Misschien weet je niet wat er is gebeurd, of wanneer er iets is gebeurd. Dit is een onbewuste reactie van jouw systeem. En hier hoeft geen groot trauma onder te zitten.
Als we klein zijn past ons systeem zich aan om de kans op overleven te vergroten Dat is superslim. Efficiënt. En ook best lief eigenlijk.
Je leerde door gaan, sterk zijn, vooral je hoofd te gebruiken, (emotioneel) afstand te nemen. En dat heeft je geholpen. Het werkte. Toen. Je kwam erdoorheen. Maar wat toen een overlevingsstrategie was, kan later voelen als een muur tussen jou en jezelf. En met name in liefdesrelaties ga je ervaren dat je partner iets van je verlangt, wat er niet is, wat je niet kan bieden.
Leven vanuit je hoofd vs leven vanuit je gevoel
Neurowetenschappelijk onderzoek laat zien dat we geen goede beslissingen nemen zonder emotie. Antonio Damasio (neuroloog) toonde aan dat mensen die hun emotionele verwerking missen, wel kunnen nadenken — maar vastlopen in keuzes. Ze weten alles, maar voelen niets. En blijven hangen.
Andere onderzoeken laten zien dat mensen die beter emoties kunnen voelen en reguleren meer levensvoldoening ervaren, stabielere relaties hebben, sneller herstellen van stress. En chronische emotionele onderdrukking samen hangt met verhoogde stress, burn-out, somberheid en uiteindelijk ook lichamelijke klachten.
Leven vanuit je gevoel betekent niet dat je je hoofd uitschakelt. Het betekent dat je hoofd niet alles alleen hoeft te dragen.
Wat er in je brein gebeurt
Als iets onveilig voelt — emotioneel onveilig — neemt het oudste deel van je brein het over. Het reptielenbrein.
Denken wordt smaller.
Voelen wordt minder.
Contact wordt lastig.
Je komt in freeze (stil, leeg, afgevlakt) of fawn (meegaand, aanpassen, conflict vermijden).
Je bent er nog wel.
Maar niet helemaal.
Dat is geen bewuste keuze.
Dat is biologie.
Waarom leven zonder gevoel uiteindelijk vastloopt
Je kunt een tijd prima leven vanuit je hoofd. Veel mensen doen dat natuurlijk ook. Maar vroeg of laat merk je: beslissingen voelen leeg, relaties worden functioneel en intimiteit blijft oppervlakkig. Onderzoek laat zien dat mensen emoties nodig hebben om keuzes te maken. Omdat gevoel richting geeft.
Dit is belangrijk om te weten
Als jij nu niet bij je gevoel kunt komen, betekent dat niet dat je gevoelloos bent. Dat dat een gegeven is. Het betekent dat er een deel in jou is dat je beschermt. En andere delen — zachtere, gevoeligere — die even op de achtergrond staan. Er is dus een soort blokkade in je systeem. En hier is iets aan te doen (als je dat zou willen).
Jij voelt net zo veel als ieder ander. Alleen heb je een soort speciale beschermlaag tussen jou en je gevoelens. Je kunt dat zien als een muur. En achter die muur zijn allerlei gedachtes en gevoelens waar je niet goed bij kunt komen. Toch is dat wel mogelijk. En niet door die muur met een stormram kapot te beuken, maar door langzaam te gaan begrijpen waarom die muur er is gekomen. Dit gaat op het tempo van jouw systeem. Langzaam en voorzichtig. Zodat er ontspanning komt in jouw systeem. Vertrouwen en compassie.
Als er dan iemand aan je vraagt: ‘wat voel jij daarbij?’ of je hoort anderen praten over hun gevoelens. Dan zul je niet langer ervaren dat je de odd one out bent. Misschien wil je het niet perse delen, maar je weet in elk geval zelf wel wat je voelt en dat is als thuiskomen bij jezelf.
Ik begeleid mensen individueel die niet goed bij hun gevoel kunnen komen. Hier kan je lezen op welke manier ik dat doe en of dat iets is voor jou. Misschien ook wel een goed idee om deze pagina goed te lezen, zodat je wellicht een indruk krijgt of ik als begeleider bij jou pas, of niet.
Ik kan me ook voorstellen dat het bij jou misschien veel dieper zit en dan ben ik mogelijk te licht voor je. Want ik werk niet binnen de vergoede basiszorg of met diagnostiek. In dat geval zou je ook eens kunnen kijken naar affect fobie therapie in de geestelijke gezondheidszorg.
