Ik heb last van een innerlijke criticus en een negatief zelfbeeld.
Misschien is deze situatie herkenbaar. Stel: je zit aan tafel met collega’s. Het gesprek loopt, er wordt gelachen. Jij zegt iets. Niet dom. Niet raar. Gewoon normaal. En toch gebeurt het meteen. Nog vóór iemand reageert.
Waarom zei je dat zo?
Dat kwam niet sterk over.
Dit is hoe een negatief zelfbeeld zich meestal laat zien. Als een snelle interne correctie. Alsof er iemand naast je staat die voortdurend meet, weegt en bijstuurt.
Die stem weet altijd precies wat er mis is
De innerlijke criticus komt niet pas ’s avonds bij de evaluatie oppoppen. Hij is er altijd. Consequent, alsof hij over je schouder hangt en erop zit te wachten tot hij toe kan slaan.
Nee, nog niet goed genoeg.
Had toch echt wel wat beter gekund.
Je hoeft daar niets voor te doen. Die stem meldt zich vanzelf.
Wat die oordelende stem eigenlijk probeert te doen
Die stem is niet bezig met zelfontwikkeling. Maar met voorkomen van faalervaringen. En daarmee beschermt de stem jou. De innerlijke criticus voorkomt dat je door de mand valt. Dat je afgewezen wordt. En hij zorgt ook dat je jezelf niet overschat of voor gek zet. Hij staat op wacht. Altijd alert. Altijd net een paar stappen vooruit. Zoals een bewaker die ooit heeft geleerd: als ik scherp blijf, blijft het veilig. Veilig in de zin van: dan word je niet gekwetst.
Ondertussen raakt iets anders steeds meer op de achtergrond
Terwijl dat deel van jou, ik noem hem even de bewaker het woord voert, is er ook een ander deel dat reageert. Een deel dat zich heel klein voelt, als je jezelf vergelijkt. Dat deel voelt schaamte als je niet voldoet aan je eigen lat. Zie je wel, ik ben niet genoeg.
En precies daar ontstaat de interne worsteling. De bewaker praat hard. Het kwetsbare deel trekt zich verder terug. Er is geen rust, omdat je gedachten alle kanten op gaan.
Vergelijken is geen zwakte, maar een alarmsysteem
Wanneer je iemand anders ziet slagen, gebeurt er iets binnen in jou. Razendsnel. De bewaker kijkt: waar sta jij? Je loopt achter. Dat vergelijken is een scan. Een check: hoor ik er nog bij? Am I In of out?
Bij een negatief zelfbeeld wordt elke vergelijking persoonlijk bewijs dat je negatieve gedachten waar zijn. Niet omdat het klopt, maar omdat het systeem al op scherp staat.
Het probleem is niet de criticus, maar de chaos
Je voelt: ik heb last van een innerlijke criticus en een negatief zelfbeeld. Maar het echte lijden zit niet in die ene oordelende stem. Het zit in het feit dat alles door elkaar praat in je hoofd. Je hoort kritiek. Voelt schaamte. En wil controle zodat je maar niet hoeft te voelen. En ondertussen ontbreekt er iets essentieels: iemand die overzicht houdt.
Niet nog een stem. Maar aanwezigheid.
Ruimte maken is geen truc, maar een verschuiving
Ruimte ontstaat niet door de criticus weg te duwen. Ook niet door jezelf toe te spreken met positieve zinnen. Ruimte ontstaat wanneer je even stopt met managen van het gedoe in je hoofd. Wanneer je gaat voelen: oké, er is kritiek in plaats van ik bén kritiek. Misschien merk je spanning in je borst. Druk op je schouders. Dat zijn signalen. Op het moment dat jij daar met aandacht bij blijft, zonder meteen te corrigeren of te verklaren, komt er ruimte voor iets nieuws.
Iets anders.
De bewaker kan eventjes ontspannen en hoeft het niet meer allemaal alleen te regelen. Het kwetsbare deel hoeft zich niet te verstoppen. Er is iemand die luistert.
Als die aanwezigheid er is, verandert de verhouding
De criticus hoeft niet meer te schreeuwen. Hij wordt gezien in wat hij probeert te doen. Niet geprezen. Niet afgewezen. Gewoon erkend. En vaak gebeurt er dan iets verrassends: de spanning zakt. Het volume gaat omlaag. Niet omdat alles ineens opgelost is, maar omdat jouw systeem niet meer tegen zichzelf vecht. En alles in jou gezien wordt.
Echt gezien.
Een negatief zelfbeeld zegt weinig over jou
Het zegt veel over hoe jouw innerlijke wereld zich heeft georganiseerd. En over bescherming, aanpassing (toen het ooit zo noodzakelijk was). Over intelligentie zelfs. Dit perspectief maakt niets mooier dan het is. Het maakt het begrijpelijker. Niet cognitief maar van binnenuit. Op gevoelsniveau. En dat alleen al geeft vaak meer lucht dan jaren proberen jezelf te verbeteren.
Als dit perspectief resoneert bij je, wil je misschien meer lezen over de methodiek waarmee ik werk: IFS.
Hierbij een kort youtube filmpje waar eenvoudig uitgelegd wordt hoe IFS werkt.
Met IFS ga je begrijpen (en niet alleen vanuit je hoofd) waarom je denkt wat je denkt en voelt wat je voelt. Je leert jezelf kennen, van binnenuit, zonder jezelf te beoordelen, veroordelen of te beschamen.
Zodat je stappen kunt maken in het definitief loslaten van negatieve overtuigingen, vriendschap te sluiten met je innerlijke criticus en stappen te zetten in de richting van een realistisch zelfbeeld.
Neem contact met me op, dan kunnen we samen kijken hoe ik je kan helpen.
Meer lezen over dit thema?
