IFS is een holistische psychotherapeutische methodiek die ervanuit gaat dat ieder mens bestaat uit een pure, onbeschadigde kern: het Zelf en delen. De delen uiten zich door middel van verschillende gedachten, fysieke sensaties en emoties. Het doel van IFS therapie is dat er relatie ontstaat tussen het Zelf en delen. En dat de delen worden geheeld. Met als gevolg dat er balans komt in je systeem. Concreet betekent dat:

·         meer (zelf)compassie;

·         meer begrip;

·         meer (innerlijke) rust;

·         meer (zelf)acceptatie;

en dus ook meer verbinding en vertrouwen in jezelf.

De IFS therapeut interviewt de verschillende delen. De meest gebruikte vorm hiervoor is insight, waarbij de therapeut vragen stelt en deze herhaalt de cliënt vervolgens in zijn of haar hoofd. In feite wordt de cliënt dan de therapeut. De cliënt observeert welke gedachten, fysieke sensaties, herinneringen of emoties opkomen. IFS gebruikt dus niet alleen het hoofd en de ratio maar integreert hiermee ook het lichaam.

Het Zelf is een pure, onbeschadigde kern van zijn. Iedereen heeft een Zelf. Je kunt het Zelf zien als je ziel. Een soort boedha-staat. Je voelt bijvoorbeeld zelfenergie als je in de natuur bent, als je knuffelt met een dier, als je in een flow bent, aanwezig in je lichaam. Het Zelf heeft geen agenda, oordeelt niet. Het Zelf is. Het doel van IFS is niet om “in Zelf te zijn”, maar zelf-energie te ervaren en relatie op te bouwen tussen het Zelf en de delen. Zo ontstaat er meer vertrouwen en meer ontspanning in je systeem. Je kent en begrijpt jezelf beter en ervaart regie over de verschillende facetten van het leven. Je kunt het Zelf zien als persoonlijk leiderschap.

Managers zijn de proactieve delen. Hun doel is voorkomen. Ze doen hun best te zorgen dat je geaccepteerd wordt door de maatschappij. Ze willen gezien worden. Voorbeelden van managers zijn: criticus, perfectionist, pleaser, taskmaster, controller, analyst, caretaker, stoicijn, scepticus, twijfelaar, imagobeschermer, competitiebeest, ontkenner, regeltjes volger, vermijder, optimaliseerder, relativeerder, minimaliseerder, clown, helper, hulpverlener, storyteller, verantwoordelijke, saboteur, zorgenmaker, betweter, de pusher etc. etc.

Firefighters zijn de reactieve delen, die reageren als niets meer werkt. Als de managers de boel niet meer in het gareel kunnen houden reageren de firefighters. En er is dan ook sowieso een exile geraakt. Firefighters houden geen rekening met de gevolgen van hun acties in relatie tussen jouw gezondheid, of de relatie met anderen. De meeste mensen hebben niet zo’n beste relatie met firefighters en wil je ervan af door IFS therapie ga je begrijpen waarom de delen in deze extreme rollen opereren. In principe kun je ervanuit gaan dat er altijd sprake is van balans terugvinden als een firefighter het stuur overneemt. Voorbeelden van firefighters zijn: verslaafde, dissocieerde, sportfreak, risico-zoeker, escapist, workaholic, overeater/eeuwige diëter, bingeeater, sarcat, intellectualiseerder, verwijtenmaker, hypersocialiseerder, dichtklapper / stonewaller, hyperseksuele, selfharmer, woedende/explosieve, number, relationele verticaliseerder, totale asceet, hyper perfectionist, afwijzer etc.

Een exile is een kwetsbaar deel dat pijnlijke emoties en herinneringen draagt. Het is een deel dat ‘verbannen’ / exiled is in het systeem omdat het te pijnlijk was wat er gebeurd is. In het Nederlands banneling genoemd. Dit deel is bevroren in tijd, als een kind die in de kelder is gesmeten met een groot slot op de deur, zodat je deze pijn niet meer hoeft te voelen.

Firefighters en managers beschermen de exiles.

Als je in het hier en nu wordt getriggerd voel je pijn (kan super kort zijn) groter dan passend bij de gebeurtenis in het hier en nu, dan weet je dat het een lichaamsherinnering is. Er wordt dan een oude pijn geraakt, oftewel er wordt een exile geraakt. Dat gebeurt over het algemeen helemaal onbewust.

Voorbeelden van exiles zijn gevoelens van waardeloosheid, eenzaamheid. Traumatische pijnlijke herinneringen, periode van tijd in je leven die moeilijk was en waar je negatieve overtuigingen of gevoelens van wantrouwen hebt overgehouden.

Je komt binnen met een hulpvraag. Eerst kijk je welke gedachtes, gevoelens en fysieke sensaties in relatie staan tot de hulpvraag. Dus welke delen betrokken zijn. Dit is IFS horizontaal, in de breedte. Vervolgens is het de bedoeling de delen beter te leren kennen (IFS verticaal): wat is de positieve intentie? De functie? Wat is de hoop, de angst van het deel. Er wordt relatie opgebouwd tussen het Zelf en de delen. De delen gaan voelen dat er ook een Zelf is. Als je de beschermdelen beter gaat begrijpen, dan doen we een unburdening van de delen die belast zijn.

Een IFS coachingstraject is klaar als je je doel hebt bereikt. Ik ga uit van 10 uur coaching verdeeld over ongeveer 4 maanden. De sessies duren 1,5 uur en er zit 2-3 weken tussen de sessies.

IFS is holistisch en niet oordelend. Copingsdelen worden heel zorgvuldig en met compassie en nieuwsgierigheid benaderd. De IFS therapeut gaat er van uit dat delen allemaal doen wat ze doen om jou te helpen en dat ze dit hebben geleerd. Dus coping wordt niet benaderd als een fout, maar als een intelligente manier van overleven. Als cliënt voel je je gezien, in al je delen. De verandering en motivatie om stappen te zetten in je persoonlijke ontwikkeling en heling komt dan ook van binnenuit en die stappen kunnen ook alleen gemaakt worden als de delen van de cliënt helemaal aan boord zijn. De IFS therapeut gaat niet direct naar een exile, maar beweegt via de sterke beschermdelen. De cliënt voelt namelijk ook duidelijk eigen grenzen, en beschermingsdelen wanneer die zich laten zien of voelen. De therapeut of coach passeert die grenzen niet, totdat de delen ontspannen zijn en er genoeg vertrouwen is. Met als gevolg dat IFS geen korte termijn oplossing biedt. De cliënt heelt zichzelf, en de IFS coach of therapeut is de begeleider van dat proces. Het zelf wordt hiermee de primaire hechtingspersoon. Je gaat veiligheid voelen en ervaren bij jezelf zonder een andere persoon nodig te hebben voor co-regulatie.

Eigenschappen van het zelf zijn (8 c’s): kalmte, helderheid, nieuwsgierigheid, compassie, moed, vertrouwen, verbondenheid, creativiteit. Maar denk ook aan: aanwezigheid, wijsheid; geen c’s maar horen wel bij het Zelf. Dus als je deze eigenschappen voelt, weet je dat er sprake is van zelfenergie.

Je kunt het Zelf zien als de zon en de delen als wolken. De wolken komen en gaan, maar de zon schijnt altijd, ook als er een planeet voorschuift, of als er heel veel wolken zijn. Dat heeft geen invloed op de kracht van de zon.

Je kunt het Zelf zien als de dirigent en de delen als het orkest. Het Zelf is niets zonder het orkest en het orkest kan niet zonder de dirigent.

En de beste metafoor voor het Zelf en de delen – althans wat mij betreft – en ook een hele fijne metafoor om mee te werken, is dat je het Zelf ziet als de juf of leraar en de delen zijn de kinderen in de klas. Ieder kind uit zich door middel van een emotie, gedachtes, of fysieke sensaties. Sommige kinderen zijn heel sterk en meer op de voorgrond, de kleintjes en de kwetsbaren, zijn stiller, of misschien helemaal niet verbaal en moeilijk vindbaar, die zitten wat achterin in de klas. En IFS gaat zo snel als de langzaamste peuter. De hele klas moet aan boord zijn om te kunnen helen.

In een IFS sessie worden de delen geïnterviewd door middel van de 6 F’s:

1. 1. Find

   2. Focus

   3. Feel towards

   4. Flesh out

   5. Befriend

   6. Fears

IFS gaat ervanuit dat er geen slechte delen zijn. Dat alle delen erbij horen en er niets weg moet. Al je delen horen ook bij jou. Hierin onderscheidt IFS zich van andere therapievormen en dat is ook waar ik zelf heel enthousiast van word. IFS is inclusief en beschaamt de delen nooit.

Een unburdening in IFS is letterlijk het proces waarbij een exile lasten los laat. En lasten kun je zien als emoties, fysieke sensaties, trauma’s, negatieve overtuigingen of verantwoordelijkheden.

Het unburdening proces bestaat uit een aantal stappen:

1. Getuigen: hier deelt het belaste deel wat hem of haar is overkomen.

2. Re-do: hier krijgt het deel de kans om de gebeurtenis te herschrijven, zodat het deel wel kreeg wat het nodig had.

3. Weghalen: de cliënt kan het deel weghalen uit de situatie naar een veilige plek in het hier en nu.

4. Unburdening: de cliënt gaat het deel uitnodigen om de lasten los te laten.

5. Doordat er nu lasten (burdens) zijn losgelaten ontstaat er ruimte voor kwaliteiten. Het deel kan nu kwaliteiten uitnodigen.

6. Integratie. Het deel krijgt een veilige plek in het systeem.

7. Je checkt ook in bij de beschermdelen die deze exile hebben beschermd.

8. De komende 30 dagen na de unburdening check je iedere dag in bij de ontlaste exile voor maximale integratie. Deze laatste stap zorgt ook dat er nieuwe hersenpaden aangemaakt worden en de verandering blijvend is.