Het zit niet in één grote duidelijke fout, maar het zijn honderd kleine signalen die je lichaam oppikt. Een te lange stilte, een wenkbrauw die ineens omhoog gaat, een gesloten houding, een toontje, een blik. Je bent als de dood dat de harmonie wordt verstoord. Dat er een conflict komt, en dat wil je niet. Dus doe je er alles aan om dat te voorkomen. Ook als dat betekent dat je je eigen emoties, jouw gedachten, jouw mening op een zijplan moet zetten. Ook als dat betekent dat je jezelf zal moeten verlaten. Zelfs nog voor de botsing daadwerkelijk heeft plaatsgevonden. Dit is doodvermoeiend en kan je hele leven bepalen. Dat is hoe het voelt om voortdurend bang te zijn dat anderen boos op je zijn.
Wat er gebeurt als je bang bent dat anderen boos op je zijn
Op het moment dat je denkt dat iemand boos op je is, schiet je direct naar je hoofd. Nog voor er daadwerkelijk een duidelijk conflict is, vindt er in jouw hersens al een interne crisis plaats die al jouw aandacht opeist. En misschien word je nog wel een beetje afgeleid door wat je aan het doen bent, maar als een onzichtbare mug begint het gezoem in je oor met onverminderd enthousiasme als de afleiding wegvalt.
Je voelt je alleen verantwoordelijk
Terwijl er in de echte wereld eigenlijk niet zo veel aan de hand is, is alles in jou in rep en roer. Het voelt alsof jij degene bent die verantwoordelijk is voor de reparatie werkzaamheden, alhoewel je nog niet goed weet of er daadwerkelijk iets kapot is gegaan. Alsof jij alleen verantwoordelijk bent voor de verbinding in deze relatie. Je voelt de op handen zijnde dreiging dat de ander zich mogelijk zal gaan terugtrekken. En dit betekent dat jij alleen achterblijft.
De angst voor verlies van verbinding neemt alles over
Er is acute stress in jou. Terug te leiden aan jeugdervaringen. Misschien zelfs nog voor je bewuste herinneringen. Als de angst namelijk zo sterk en aanwezig is in je leven, dan betekent het dat je te maken hebt met een duidelijke overlevingsstrategie. Een onbewuste copingreactie die jou aanstuurt, los van wat je er zelfs van vindt. Harmonie was van levensbelang als je vader een kort lontje had, je moeder wat minder belastbaar was, of als je opgenomen bent geweest in het ziekenhuis. Het gaat over de dreiging van verlies van verbinding. En zonder verbinding gaan we dood, zelfs als er eten in de buurt is, zullen we altijd kiezen voor verbinding. Dus we zijn bereid hier een extreem hoge prijs voor te betalen.
Als kind pas je je aan
Je leert goed scannen. Je leert voelen nog voordat de ander iets heeft gezegd. In feite is dat een heel bijzondere kwaliteit. Maar die gevoeligheid werkt als soort spons. Jij gaat zuigt alles op en draagt de verantwoordelijkheid voor de emoties van een ander. En ondertussen duw je je eigen emoties weg (want voor overleving zijn jouw gevoelens ondergeschikt). Elke kleine verandering in toon zou een een mogelijk begin van afwijzing kunnen zijn. Je bent op je hoede.
Waarom je jezelf kwijtraakt als je bang bent voor boosheid van anderen
Wanneer de angst actief is, verschuift je focus. Je eigen behoefte verdwijnt naar de achtergrond. Wat jij vindt, wilt of voelt wordt ondergeschikt aan de vraag of de ander oké is. Dat kan zich uiten in pleasen, jezelf uitleggen terwijl niemand daarom vraagt, of alvast afstand nemen om de pijn voor te zijn. Op de lange termijn put dit uit. Relaties voelen intens, maar ook onveilig. Je kunt veel geven en toch het gevoel houden dat het nooit genoeg is. De angst voor afwijzing blijft, juist omdat je nooit leert ervaren dat de verbinding blijft bestaan ook als jij jezelf laat zien.
Wat deze angst in stand houdt
De angst dat anderen boos op je zijn lijkt juist in kracht toe te nemen juist als je probeert gevoel weg te drukken. Door pro-actief en alvast extra aardig te zijn kun je zorgen dat niemand boos wordt. Door mogelijke conflicten sowieso uit de weg te gaan. Door alvast sorry te zeggen. Dat lijkt te helpen, want de spanning zakt misschien even. Tegelijk bevestigt het iets ouds: dat jouw plek afhankelijk is van hoe tevreden de ander is. Een deel in jou gelooft dat dit nodig is om erbij te horen, om in relatie te blijven met de ander. Dat deel probeert je te beschermen. Het heeft alleen nooit geleerd dat binnen relaties ook jouw emoties en gedachten welkom zijn.
Maar als je volwassen bent, dan voel je ook de behoefte om trouw aan jezelf te blijven. Eerlijker te zijn naar jezelf en de mensen om je heen. Het kost energie en moeite om delen van jezelf te onderdrukken. Op de lange termijn betaal je een prijs en vaak vinden we de prijs te hoog. Omdat je voelt dat je over je eigen grenzen gaat, dat je jezelf tekort doet. En dat weegt soms zwaarder dan de angst dat mensen boos op je zouden kunnen worden. Misschien is dit ook het kantelpunt om ruimte te vinden voor een andere kijk.
Hoe je kunt stoppen met bang zijn dat anderen boos op je zijn
Verandering begint bij anders waarnemen. Opmerken wanneer de angst opkomt, zonder die meteen bloedserieus te nemen. Niet wegduwen, maar ook niet volgen. Erkennen dat er een oud patroon actief is dat ooit zinvol was. Het helpt om het onderscheid te voelen tussen toen en nu. Je bent nu geen kind meer dat afhankelijk is van de stemming van een ander. Je mag ruimte innemen (het is niet langer levensgevaarlijk), ook als het zou kunnen botsen met wat de ander wil of verlangt. Boosheid van een ander betekent niet automatisch afwijzing. Door stap voor stap aanwezig te blijven in kleine spanningen, leert je systeem iets nieuws. Dat je aanwezig kunt blijven terwijl de ander even afstandelijk, druk of geïrriteerd is. Dat verbinding niet meteen verdwijnt als het schuurt.
Angst voor afwijzing loslaten, zonder jezelf te forceren
Dit proces vraagt geen grote confrontaties. Of vette exposure. Het zit in kleine momenten. Als iemand je aanspreekt even voelen hoe dit voor jou is. Benoemen hoe jij je voelt, zonder direct in verdediging te schieten. Een stilte laten bestaan. Een mening uitspreken, juist als die afwijkend is. Telkens wanneer je dat doet, laat je iets meer zien van jezelf. De angst dat anderen boos op je zijn verliest grip wanneer je ziet wat het is: een oude reactie op een oude situatie. Inmiddels ben jij iemand anders. En ook kunnen jouw relaties meer hebben dan je ooit hebt geleerd.
En ja, die onrust en het ongemak, die zal je moeten verdragen. En nog steeds zal er misschien niet direct een appje terugkomen. Maar wel wordt het allemaal wat eerlijker. Wat meer jij.
Jij, je relaties en je leven.
Wil je meer van mij lezen over dit thema?
