Natuur, witte bloemetjes, gras, de zon en de bast van een boom

Je denkt mij overkomt het niet, totdat je ineens in janken uitbarst in een conference call op je werk. Of je partner merkt op dat je wel een heel kort lontje hebt de laatste tijd. Ben ik overspannen? Of misschien zelfs wel burn-out? Het komt altijd als een verrassing. En je dacht nog: ‘mij overkomt het niet’.

 

ben ik overspannen? Ben ik overspannen?

Dat dacht ik tenminste, totdat het mij gebeurde. Ik kwam op mijn werk, een collega vroeg hoe het ging en ineens begon ik te huilen. Het ging dus niet, maar ik kon nog wel hoor. Was ik overspannen?  Zeker niet. En burn-out al helemaal niet. Ik niet. Want ik was sterk. Maar ik was zo moe. ‘s Avonds of in het weekend had ik geen zin in sociale contacten. Ik kon het nauwelijks opbrengen om nog te praten tegen mijn man, alsof ik ruimschoots over mijn woord quotum heen was. Ik trok me terug en de meest simpele handelingen leken ineens onmogelijk uitvoerbaar. Te lang had ik te veel dingen gedaan die ik moest: energievreters. En te lang had ik te weinig gedaan van wat ik nodig had: energiegevers. En ik had het zelf laten gebeuren. Maar wat had ik dan nodig?

 

Batterij

Mijn  batterij was leeg en al best lang. Gek genoeg merkte ik er op mijn werk, tot die spontane huilbui, helemaal niets van. Daarom had ik ook niet de indruk dat ik overspannen was. Ik was zo meegezogen in alles wat ik van mezelf en van mijn omgeving moest, dat ik niet meer goed kon voelen. Ik stond voortdurend op de automatische piloot. En als dit al heel erg lang aan de gang is, verlies je het contact met je lichaam en je intuïtie compleet. En dan schrik je je te pletter als je lijf op een dag niet meer meedoet. Het is natuurlijk zaak om dit voor te zijn.

 

 

Overspannen

‘Ben ik overspannen?’  vroeg ik aan de huisarts. ‘Of burn-out?’  Mijn huisarts zei dat ik me moest ontspannen en leuke dingen moest gaan doen. Leuke dingen doen. Wat is dat nou weer? Als ik eerlijk ben, vond ik helemaal niks meer leuk. En had ik nergens meer zin in. Ik wilde dolgraag ontspannen, maar wist niet hoe. Het enige wat ik prettig vond was afleiding. Afleiding van mezelf en alle stress die in mij raasde. Ik vond afleiding in televisie kijken… Ik was dan heel even niet met mezelf bezig. Maar op een bepaald moment moest die tv uit en daar was ik weer. Met mijn oververmoeide lijf en mijn depressieve gemoed. En ik was bovendien nog somberder dan ervoor.

 

Afleiding is fijn

Uiteindelijk is iedere vorm van afleiding, zoals tv kijken, en niet bezig zijn met het probleem, slechts een korte termijn oplossing. Of eigenlijk is het meer een strategie dan een oplossing. Korte termijn strategiën voelen in eerste instantie super lekker. Maar op de lange termijn hebben we hier meer last van dan dat het oplevert. Ik wilde het liefst verdwijnen. Lekker chocola eten totdat ik niet meer kon. Liggen op de bank, afstandsbediening binnen handbereik. Een fles wijn leegdrinken. Maar er moest een lange termijn oplossing komen. Een echte oplossing. Ik wilde eruit. Bovendien had ik ook nog een gezin en kon ik onmogelijk toegeven aan dat lamlendige gedrag. Dus niet op de bank liggen en televisie kijken, maar wat doe je dan wel?

 

Goede zelfzorg

Ik wist eigenlijk helemaal niet wat dat dan was: goed voor mezelf zorgen. Te veel chocola eten omdat je eenzaam bent en zielig? Om jezelf te troosten, is dat goede zelfzorg? Een fles wijn leegdrinken totdat je een beetje licht in je hoofd bent, of misschien zelfs dronken, en het allemaal niks meer uitmaakt? Nee. Ik had wat anders nodig. Op de lange termijn leverde het me niks op, behalve kilo’s schuldgevoel en zelfhaat. Goede zelfzorg is goed voor jezelf op de lange termijn.

 

Zelfzorg lijst

Dus ik maakte een lijstje wat goed voor mezelf was op de lange termijn. Iedereen heeft natuurlijk een eigen lijstje. En zo heeft iedereen ook een eigen verhaal. In dit filmpje legt hoogleraar klinische neuropsychologie Erik Scherder helder uit hoe dit nu precies werkt in onze prachtige hersenen. Hij geeft in zijn filmpje een heldere oplossing met wetenschappelijke onderbouwing. Erik Scherder zegt hier dat we eigenlijk allemaal voldoende tijd mogen besteden aan:

  1. Bewegen
  2. Geestelijke prikkeling, leren ontwikkelen
  3. Muziek

Dus als je niet weet wat goede zelfzorg is voor jou. Of als je overspanning hoopt te voorkomen, misschien kun je dan wat regelmatiger: wandelen, fietsen, lezen of muziek luisteren. Wat heb je te verliezen?

 

ACT & zelfcompassie

Nu ben ik aan de andere kant, tenminste zo voelt het voor mij. Mijn leven is echt niet meer hetzelfde. Het was best heel pittig, want ik ben mezelf tegengekomen. Ik heb mijn ego opzij moeten zetten en ben gaan vertrouwen op de stilte, de vertraging. Wat dus betekent dat ik niet altijd mee doe, dat ik soms ‘nee’ zeg (ja, dat kan ook!). Het is niet de verantwoording van een ander als ik overvraagd word. Ik kan zelf prima aangeven wat ik nodig heb en wat niet. Ik blijf mijn energievreters en energiegevers nauwlettend in de gaten houden. En eigenlijk is dat hetzelfde als zelfcompassie beoefenen.

 

Bodyscan

Iedere dag neem ik momenten om bij mezelf in te checken. Dan doe ik een snelle bodyscan om even goed te voelen. Wat voel ik waar? Ik ben niet slechts een druk hoofd en voel meer dan ooit wat mijn lichaam me vertelt en hoe belangrijk het is daar naar te luisteren. Toch ben super alert dat ik niet opnieuw over mijn eigen grenzen heen ga. ACT en zelfcompassie helpt me daarbij. Eigenlijk is bijna iedereen te druk. Of bezig met zaken die zorgen dat je te veel energie lekt. Stop daarmee. En stel je zelf de vraag:

 

WAT HEB IK NU ECHT NODIG?