Wat vind ik belangrijk in het leven? Stel jij jezelf die vraag weleens?

Begrafenis

Wat wil jij dat er over je gezegd wordt op jouw begrafenis? Hoe wil jij herinnerd worden? Wat vind je werkelijk belangrijk in het leven? Vaak zijn we zo druk met alles wat we van onszelf moeten, of wat anderen van ons verwachten, dat we niet leven in het hier en nu en vanuit ons hart.

Top five regrets of the dying

Bronnie Ware, een Australische schrijfster, begeleidde terminale patiënten in de laatste weken van hun leven. Ware vroeg zich af waar deze mensen nu spijt van hadden, terugkijkend op hun leven. En hierover schreef ze een boek Top five regrets of the dying.

  1. Zonder uitzondering hadden ze spijt dat ze niet de moed hadden gehad het leven zo in te vullen, zoals ze dat zelf graag hadden gewild. Gemaakte keuzes waren te vaak gebaseerd op de verwachtingen van anderen.
  2. Alle mannen die Ware had geïnterviewd hadden spijt dat ze te hard hadden gewerkt. Daardoor misten ze tijd met hun kinderen. Terugkijkend overheerste het gevoel dat ze kostbare momenten samen met een partner, familie, of vrienden hadden opgegeven om in plaats daarvan met hun werk bezig te zijn.*
  3. Ze hadden spijt dat ze hun gevoelens onvoldoende hadden geuit. Ze hadden hun gevoelens onderdrukt omdat ze confrontatie hadden gemeden (pleasen).
  4. Veel stervenden voelden een intens gevoel van spijt omdat ze waardevolle vriendschappen hadden laten verwateren. En te weinig energie hadden gestoken om deze relaties te onderhouden en te koesteren.
  5. Ook vonden veel mensen dat ze in hun leven veilige keuzes hadden gemaakt. Ze waren toch vooral in hun comfort zone gebleven. Ze hadden zichzelf vastgezet in oude gewoontes en patronen. Angst voor verandering zorgde ervoor dat ze bepaalde keuzes niet durfden te maken. Ze hadden zichzelf graag meer geluk gegund. En stierven met een gevoel dat ze zichzelf hierin tekort hadden gedaan.

wat vind ik belangrijk in het leven

Pijn en lijden

Acceptance and commitment therapy gaat ervan uit dat pijn bij het leven hoort. Met pijn wordt bedoeld de vervelende ervaring en de daarbijhorende gedachten en gevoelens. Pijn heeft een directe oorzaak. Zoals  een relaties die wordt beeïndigd, een overlijden of ziekte of andere ellende die je overkomt. Maar we kunnen ook het gevecht aangaan met de pijn. Bijvoorbeeld wanneer je de pijn niet wilt voelen en ervoor probeert weg te lopen. Waardoor die pijn je op iedere straathoek recht in je gezicht slaat. Je teistert in je dromen en al het levensgeluk uit je lijkt te lekken. Dan is het geen pijn meer, maar dan wordt het lijden.

Acceptatie als alternatief

Maar er is een alternatief voor de strijd met de pijn, een alternatief voor lijden. Zoals ze het in het christelijke gebed om kalmte van de anonieme alcoholisten (AA) in het twaalf stappenplan zo prachtig formuleren:

God, schenk me kalmte om te aanvaarden wat ik niet kan veranderen,

moed om te veranderen wat ik wel kan veranderen

en wijsheid om het verschil hiertussen te zien.

Controle los laten

In een ACT-coachingstraject gaat het precies hierover. Over acceptatie als alternatief voor controle en vermijding. Overigens voelen de cliënten die ik coach een enorme weerstand en willen ze eigenlijk de controle niet los laten. Het lijkt misschien gek, want je kúnt immers pijn helemaal niet controleren.

Wat heb jij nu nodig?

Maar het is zoveel eenvoudiger de dingen te doen zoals je ze al zolang doet, ook al werkt het niet. Misschien zit je wel in een relatie met een partner die je voortdurend bekritiseerd, maar heb je niet de moed om de relatie te beëindigen. Het zou kunnen dat je geen energie steekt in vriendschappen omdat je te druk bent met je gezin, of misschien werk je wel te hard. Zoals je hebt kunnen lezen, ben je niet de enige. De mens is dus eerder geneigd om een kansloze strijd aan te gaan met de pijn, en vervolgens lijdend zijn dagen door te ploeteren. We vinden het moeilijker pijn te accepteren en waardegerichte keuzes te maken.

Vermijden is fijn

Liever kiezen we een vermijdend leven in de comfort zone, dan een ervarend leven buiten die veilige plek. Want een waardegericht leven vergt ongelooflijk veel moed. Alles wat we echt graag willen is per definitie doodeng en de uitkomst onzeker. Vermijden is fijn op korte termijn, maar op de lange termijn zet je jezelf en je persoonlijke waarden in de koelkast, of vriezer zelfs.

Wat is belangrijk in het leven?

Zou het niet mooi zijn als deze spijtbetuigingen nu voor jou niet van toepassing zouden hoeven zijn als jij in de verre, verre toekomst op je sterfbed ligt en terugblikt op je rijke leven? En wat is daarvoor nu nodig? Wat zou je vandaag kunnen doen om het tij te keren?

Wat is voor jou belangrijk in het leven? Regel het. You only live once. Carpe diem. Dit is jouw leven, zorg dat je niet met spijt terug hoeft te kijken.

 

Praktische waardenoefening uit het boek Time to ACT van Gijs Jansen en Tim Batink. Geeft je direct inzicht welk waardengebied voor jou belangrijk is en waar jij meer tijd in mag steken.

Best belangrijk, toch?

 

  • Ware begon te bloggen in 2009, inmiddels is dat 11 jaar geleden. De patiënten die ze heeft gesproken waren oud. Natuurlijk is het inmiddels niet meer zo bijzonder dat ook vrouwen (fulltime) werken, dus uiteindelijk zullen ook vrouwen vast en zeker spijt hebben, dat ze zo hard hebben gewerkt. Word jij één van die vrouwen?